Rafet ULUTÜRK

Dünyanın çok hızlı değiştiği bir çağın içindeyiz.

Savaşların biçimi değişiyor. Ekonominin kuralları değişiyor. Teknoloji insan hayatını yeniden şekillendiriyor. Yapay zekâdan enerjiye, sudan gıdaya, savunmadan uzaya kadar yeni bir küresel rekabet kuruluyor. Fakat bütün bu değişimin ortasında değişmemesi gereken bir hakikat var:

İnsan insana muhtaçtır. Milletler dayanışmaya, toplumlar güvene, çocuklar ise umuda muhtaçtır.

Bu nedenle geleceğe ilişkin üç kelimeyi yan yana koymak gerekiyor:

Kardeşlik. Akıl. Umut.

Kardeşlik bizi birbirimize bağlayan gönül köprüsüdür.

Akıl, hangi yöne yürüyeceğimizi gösteren pusuladır.

Umut ise o yolu bizden sonra devam ettirecek çocuklarımızdır.

Bu yüzden önümüzdeki yüzyıla dair en güçlü cümlelerden biri belki de şudur:

Kardeşlik kalbimizde…
Gelecek aklımızda…
Umut ise çocuklarımızda.

ARTIK SADECE BUGÜNÜ DEĞİL, 2050’Yİ KONUŞMALIYIZ

Bir millet yalnızca bugünün sorunlarını çözerek büyük millet olamaz.

Büyük milletler henüz ortaya çıkmamış sorunları görebilen, gelecek nesiller adına bugünden hazırlık yapabilen milletlerdir.

Bugün dünyada büyük devletler yalnızca toprak için mücadele etmiyor.

Enerji yolları için mücadele ediyorlar.

Limanlar için mücadele ediyorlar.

Su kaynakları için mücadele ediyorlar.

Veri için mücadele ediyorlar.

Yapay zekâ için mücadele ediyorlar.

Savunma teknolojileri için mücadele ediyorlar.

Uzay için mücadele ediyorlar.

Ve hepsinden önemlisi, iyi yetişmiş insan için mücadele ediyorlar.

Çünkü yeni dünyanın gerçek serveti yalnızca yer altında değildir.

İnsanın zihnindedir.

Bu nedenle bizim de artık yalnızca gelecek seçimi, gelecek yılı veya gelecek on yılı değil; 2050’yi, hatta 2071’i konuşabilecek bir zihinsel sıçramaya ihtiyacımız vardır.

Çocuklarımız hangi dünyada yaşayacak?

Hangi meslekler olacak?

Hangi teknolojiler ülkelerin kaderini belirleyecek?

Su ve gıda güvenliği nasıl sağlanacak?

Türk dünyasının dünya ekonomisindeki yeri nerede olacak?

Bu soruları bugün sormazsak yarın başkalarının kurduğu dünyanın içinde kendimize yer aramak zorunda kalırız.

KARDEŞLİK SADECE DUYGU DEĞİL, STRATEJİK SERMAYEDİR

Kardeşliği yıllarca çoğunlukla duygusal bir kavram olarak anlattık.

Oysa kardeşlik aynı zamanda büyük bir stratejik sermayedir.

Birbirine güvenen insanlar ticaret yapar.

Birbirine güvenen ülkeler yatırım yapar.

Birbirini tanıyan gençler ortak projeler üretir.

Birbirinin acısını bilen toplumlar kriz zamanlarında birbirine sırtını dönmez.

Dolayısıyla kardeşliği yalnızca meydanlarda söylenen güzel sözlerden çıkarıp hayatın içine taşımamız gerekiyor.

Kardeşlik;

bir öğrencinin eğitimine destek olmaktır.

Bir girişimcinin önünü açmaktır.

Bir bilim insanını desteklemektir.

Bir çiftçinin ürününü pazara ulaştırmaktır.

Bir sanatçının eserini dünyaya taşımaktır.

Bir çocuğun hayaline ortak olmaktır.

Kardeşliğin gerçek ölçüsü, “Seni seviyorum” demekten önce “Senin için ne yapabilirim?” diye sorabilmektir.

GEÇMİŞ BİZE KİMLİK VERİR, GELECEK İSE SORUMLULUK

Biz büyük bir tarihî mirasın çocuklarıyız.

Anadolu’dan Balkanlara, Kafkaslardan Türkistan’a kadar uzanan geniş bir medeniyet coğrafyasının hafızasını taşıyoruz.

Fakat geçmişin büyüklüğü, geleceğin büyüklüğünü garanti etmez.

Geçmiş bize kim olduğumuzu anlatır.

Gelecek ise ne yapmamız gerektiğini sorar.

Atalarımızla övünmek güzeldir.

Fakat çocuklarımızın da bizimle övünebileceği işler yapmak daha önemlidir.

Bir gün gelecek, bizler de geçmiş olacağız.

Çocuklarımız bize bakacak ve şu soruyu soracak:

“Siz bize nasıl bir dünya bıraktınız?”

İşte bugünkü bütün kararlarımızın gerçek ölçüsü bu soru olmalıdır.

ÇOCUKLARIMIZA KİN DEĞİL HAFIZA, KORKU DEĞİL CESARET BIRAKALIM

Bizim coğrafyamız çok acı gördü.

Göçler yaşandı.

Savaşlar yaşandı.

Aileler parçalandı.

Evler, köyler, şehirler terk edildi.

Bir ömür birkaç bavula sığdırıldı.

İnsanlar doğdukları topraklardan ayrılırken dönüp evlerine son kez baktılar.

Bütün bunları unutamayız.

Unutmamalıyız da.

Fakat geçmişin acısını çocuklarımızın omuzlarına nefret olarak yüklememeliyiz.

Onlara hafıza bırakmalıyız.

Kim olduklarını öğretmeliyiz.

Dedelerinin nereden geldiğini anlatmalıyız.

Köylerini, mezar taşlarını, türkülerini, destanlarını öğretmeliyiz.

Sonra da şöyle demeliyiz:

“Bizim yaşadığımız acıları ezberlemekle yetinmeyin. Bizim kuramadığımız geleceği siz kurun.”

Çünkü tarih intikam üretmek için değil, aynı hataları tekrar etmemek için öğrenilir.

GELECEĞİN EN BÜYÜK YATIRIMI ÇOCUKTUR

Bir ülkenin geleceğini görmek istiyorsanız gökdelenlerine bakmayın.

Çocuklarına bakın.

Okullarına bakın.

Öğretmenlerine bakın.

Kütüphanelerine bakın.

Laboratuvarlarına bakın.

Gençlerinin hayallerine bakın.

Çünkü bugün sınıfta oturan çocuk, yirmi yıl sonra ülkenin doktoru, mühendisi, öğretmeni, yöneticisi, bilim insanı, girişimcisi veya sanatçısı olacaktır.

Bugün ihmal ettiğimiz çocuk yarının kayıp insan kaynağıdır.

Bugün elinden tuttuğumuz çocuk ise yarının büyük değeri olabilir.

Bir çocuğa verilen kitap bazen bir ülkenin geleceğini değiştirir.

Bir öğrenciye verilen burs bir ailenin kaderini değiştirebilir.

Bir kız çocuğunun eğitimine yapılan yatırım gelecek kuşakların hayatına dokunabilir.

Çünkü eğitim verdiğiniz çocuk yalnızca kendisini değiştirmez.

Ailesini, çevresini ve ardından toplumunu değiştirir.

ÇOCUKLARIMIZA “NEYİMİZ YOK?” DEĞİL, “NEYİMİZ VAR?” DİYE SORDURALIM

Toplum olarak üzerinde düşünmemiz gereken önemli bir alışkanlığımız var.

Eksiklerimizi konuşmayı seviyoruz.

Paramız yok.

İmkânımız yok.

Teknolojimiz eksik.

Şartlarımız uygun değil.

Fakat tarihte hiçbir büyük yürüyüş bütün şartlar tamamlandıktan sonra başlamadı.

İnsanlık tarihini değiştirenler çoğu zaman ellerindekilerle başlayanlardır.

Bu nedenle gençlerimize sürekli eksiklerimizi anlatmak yerine şu soruyu öğretmeliyiz:

“Elimizde ne var ve bunlarla ne yapabiliriz?”

İşte stratejik düşünce burada başlar.

Cesaret de burada başlar.

Çünkü cesaret çoğu zaman korkusuzluk değildir.

Hazırlıklı olmaktır.

Hazırlığın kaynağı ise çalışmaktır.

Çalışan insan kendisine güvenir.

Üreten toplum geleceğinden korkmaz.

BİRBİRİMİZİ GEÇMEYE DEĞİL, BİRLİKTE YÜKSELMEYE ÇALIŞMALIYIZ

Kardeşliğin en büyük sınavlarından biri, kardeşinin başarısından mutlu olabilmektir.

Bir insan yükseldiğinde onu aşağı çekmeye çalışıyorsak büyük toplum kuramayız.

Bir bilim insanımız dünyada başarılı olduğunda onu desteklemeliyiz.

Bir girişimcimiz yeni bir şirket kurduğunda yolunu açmalıyız.

Bir gencimiz yeni bir fikir ortaya koyduğunda önce kusur aramak yerine dinlemeliyiz.

Bir sanatçımız dünyaya açıldığında gurur duymalıyız.

Çünkü güçlü toplum başarılı insanlarını tüketmez.

Başarılı insanlarını çoğaltır.

Çocuklarımıza da bunu öğretmeliyiz:

“Birbirinizi yenmeye değil, birlikte yükselmeye çalışın.”

Bir kişinin yükseldiği toplumda başarı vardır.

Binlerce kişinin birbirini yükselttiği toplumda ise medeniyet doğar.

TÜRK DÜNYASINDA KARDEŞLİĞİN İKİNCİ AŞAMASINA GEÇMELİYİZ

Türkiye’den Azerbaycan’a, Kazakistan’dan Kırgızistan’a, Özbekistan’dan Türkmenistan’a; Balkanlardan Kafkaslara ve Türkistan’a uzanan büyük bir gönül coğrafyamız vardır.

Fakat 21. yüzyılda gönül bağını kurumsal bağlarla tamamlamak zorundayız.

Artık kardeşliğin ikinci aşamasına geçmeliyiz.

Ortak öğrenci programları…

Ortak araştırma merkezleri…

Ortak teknoloji fonları…

Genç girişimci ağları…

Üniversiteler arasında ortak projeler…

Kültür ve sanat programları…

Ortak dijital platformlar…

Lojistik ve ticaret koridorları…

Enerji iş birlikleri…

Bilim insanları arasında kalıcı ağlar…

Çünkü geleceğin Türk dünyası yalnızca birbirine “kardeşim” diyen ülkeler topluluğu olmamalıdır.

Birlikte düşünen, birlikte üreten ve gerektiğinde birlikte hareket edebilen bir medeniyet havzasına dönüşmelidir.

BALKANLAR İLE TÜRKİSTAN ARASINDA YENİ BİR GÖNÜL VE BİLGİ KORİDORU

Geleceğe ilişkin en önemli stratejik meselelerden biri de coğrafyalarımız arasındaki zihinsel mesafeyi azaltmaktır.

İstanbul’daki çocuk Buhara’yı bilmeli.

Bakü’deki genç Kırcaali’yi tanımalı.

Türkistan’daki öğrenci Balkan Türklerinin tarihini öğrenmeli.

Balkanlardaki genç Ahmet Yesevi’yi bilmeli.

Semerkant, Bursa, Bakü, Türkistan, Kırcaali, Saraybosna, Üsküp birbirinden uzak şehirler olarak görülmemelidir.

Bunları birbirine bağlayacak şey yalnızca uçak yolları değildir.

Bilgi yollarıdır.

Öğrenci değişimleri, kültür programları, ortak tarih projeleri ve gençlik buluşmalarıyla yeni bir gönül ve bilgi koridoru kurulmalıdır.

Birbirini tanımayanların kardeşliği slogan olarak kalır.

Birbirini tanıyanların kardeşliği ise ortak geleceğe dönüşür.

YENİ YÜZYILIN MÜCADELESİ GENÇLERİN ZİHNİNDE YAŞANACAK

Bugünün dünyasında çocuklarımız yalnızca ailelerinden ve okullarından eğitim almıyor.

Telefonlarından öğreniyorlar.

Sosyal medyadan öğreniyorlar.

Algoritmalar onların ne göreceğine karar veriyor.

Küresel kültür, çocuklarımızın kimliklerini ve hayallerini şekillendiriyor.

Dolayısıyla yeni yüzyılın en büyük mücadele alanlarından biri çocukların ve gençlerin zihnidir.

Burada yasaklarla sonuç alamayız.

Alternatif üretmeliyiz.

Daha iyi kitaplar yazmalıyız.

Daha kaliteli filmler çekmeliyiz.

Dijital içerikler üretmeliyiz.

Bilim merkezleri kurmalıyız.

Gençlerin dünyaya açılmasını sağlamalı ama kendi kökleriyle bağlarını da güçlendirmeliyiz.

Çocuğumuza yalnızca kim olduğunu öğretmek yetmez.

Kim olabileceğini de göstermek zorundayız.

2050 İÇİN ÜÇ BÜYÜK SERMAYE

Geleceğin dünyasında milletlerin gücünü yalnızca para belirlemeyecek.

Üç temel sermaye belirleyici olacaktır:

İnsan sermayesi.
Bilgi sermayesi.
Güven sermayesi.

İnsan sermayesi, iyi yetişmiş gençlerimizdir.

Bilgi sermayesi, bilim ve teknoloji üretme kabiliyetimizdir.

Güven sermayesi ise toplumumuzun birbirine inanabilme kapasitesidir.

İşte kardeşlik burada stratejik bir kavrama dönüşmektedir.

Birbirine güvenmeyen toplum bütün enerjisini iç mücadelede tüketir.

Birbirine güvenen toplum ise enerjisini geleceğe yöneltir.

ÇOCUKLARIMIZA MALDAN ÖNCE BİR ÜLKE BIRAKALIM

Anne babalar çocuklarının geleceğini düşünürken çoğu zaman şunu söyler:

“Bir ev bırakayım.”

“Bir arsa bırakayım.”

“Bir miktar para bırakayım.”

Elbette bunlar değerlidir.

Fakat çocuğumuza bırakabileceğimiz daha büyük bir miras vardır:

Yaşamak isteyeceği bir ülke.

Adaletin güçlü olduğu…

İyi eğitim alabildiği…

Çalışanın karşılığını gördüğü…

Bilim insanının değer gördüğü…

Gencin hayal kurabildiği…

Kadının güvenle yaşayabildiği…

Yaşlının yalnız bırakılmadığı…

İnsanların birbirlerine güvenebildiği bir ülke.

Çocuklarımıza bırakacağımız en büyük servet budur.

BİR GÜN BİZ OLMAYACAĞIZ

Bütün stratejik hesapların ötesinde hayatın değişmeyen bir gerçeği var.

Bir gün biz olmayacağız.

Bugün oturduğumuz koltuklarda başkaları oturacak.

Bugün yürüdüğümüz sokaklarda başka çocuklar yürüyecek.

Bugün konuştuğumuz salonlarda başka insanlar konuşacak.

Belki isimlerimiz unutulacak.

Fakat yaptıklarımızın sonuçları yaşayacak.

Okuttuğumuz öğrenci yaşayacak.

Yetiştirdiğimiz insan yaşayacak.

Diktiğimiz ağaç yaşayacak.

Yazdığımız kitap yaşayacak.

Kurduğumuz kurum yaşayacak.

Birbirine kardeş olmayı öğrettiğimiz çocuklar yaşayacak.

İşte bu nedenle hayatın gerçek ölçüsü kaç yıl yaşadığımız değildir.

Bizden sonra neyin yaşamaya devam edeceğidir.

GELECEĞE IŞIK TUTACAK YENİ BİR TOPLUM SÖZLEŞMESİ

Önümüzdeki dönemde büyük bir toplumsal anlayışa ihtiyacımız var.

Bu anlayışın özü çok basit olmalıdır:

Kardeşini koru.
Çocuğunu yetiştir.
İşini iyi yap.
Üret.
Bilgiye yatırım yap.
Başarılı insanın önünü aç.
Geçmişini unutma.
Fakat yüzünü geleceğe dön.

Devlet geleceği planlayacak.

Üniversite bilgi üretecek.

İş dünyası yatırım yapacak.

Sivil toplum gönüllere dokunacak.

Aile değer kazandıracak.

Öğretmen insan yetiştirecek.

Gençler ise bütün bunları daha ileriye taşıyacak.

Çünkü gelecek yalnızca devletlerin yaptığı planlarla kurulmaz.

Bir toplumun tamamının aynı istikamete yürümesiyle kurulur.

KARDEŞLİKTEN GELECEĞE BİR MEDENİYET YÜRÜYÜŞÜ

Artık yalnızca geçmişimizin ne kadar büyük olduğunu anlatmak yetmez.

Çocuklarımızın geleceğinin ne kadar büyük olabileceğini konuşmalıyız.

Kardeşliği yalnızca söylemeyeceğiz.

Kardeşliği eğitime dönüştüreceğiz.

Bilime dönüştüreceğiz.

Üretime dönüştüreceğiz.

Ekonomiye dönüştüreceğiz.

Kültüre dönüştüreceğiz.

Dayanışmaya dönüştüreceğiz.

Ve sonunda ortak bir geleceğe dönüştüreceğiz.

Çünkü bizim çocuklarımıza bırakmamız gereken şey yalnızca hatıralar değildir.

Bir istikamet bırakmalıyız.

Onların kalbine merhameti…

Aklına bilimi…

Eline emeği…

Vicdanına adaleti…

Ruhuna cesareti…

Omuzlarına sorumluluğu…

Ve gözlerine büyük bir gelecek hayalini koymalıyız.

Sonra onlara şunu söylemeliyiz:

Bizim bıraktığımız yerde durmayın.

Bizden daha ileri gidin.

Bizim göremediğimizi görün.

Bizim yapamadığımızı yapın.

Bizim kuramadığımızı kurun.

Ama yükselirken birbirinizi unutmayın.

Çünkü güçlü olmak yalnız başına yükselmek değildir.

Asıl güç, beraber yükselebilmektir.

Bir çocuğun elinden tutarsak bir insanı değiştirebiliriz.

Bin çocuğun elinden tutarsak bir nesli değiştirebiliriz.

Bir nesli iyi yetiştirirsek bir ülkenin kaderini değiştirebiliriz.

Ve birbirine güvenen, çalışan, üreten, düşünen milyonlar yetiştirebilirsek yalnızca ülkemizin değil, geniş gönül coğrafyamızın geleceğini değiştirebiliriz.

İşte önümüzdeki yüzyılın yol haritası üç cümlede saklıdır:

KARDEŞLİK KALBİMİZDE…

Çünkü birbirimizi kaybedersek gücümüzü kaybederiz.

GELECEK AKLIMIZDA…

Çünkü planlamadığımız gelecek, başkalarının planlarının parçası olur.

UMUT İSE ÇOCUKLARIMIZDA…

Çünkü bizim yarım bıraktığımız cümleyi onlar tamamlayacak; bizim ulaşamadığımız ufuklara onlar yürüyecek.

Ve belki yıllar sonra çocuklarımız geriye dönüp bizlere şu cümleyi söyleyebilirse görevimizi yerine getirmiş olacağız:

“Bize yalnızca bir geçmiş bırakmadınız; önümüzde yürüyebileceğimiz bir gelecek de bıraktınız.”

İşte gerçek miras budur.

Kökünü bilen, kardeşini unutmayan, aklını kullanan ve çocuklarına güvenen bir milletin geleceğinden korkmasına gerek yoktur.